Anoreksja, jadłowstręt psychiczny, anorexia nervosa

Jest to celowe dążenie do utraty wagi ciała, wywoływanie i/lub podtrzymywane przez daną osobę. Zazwyczaj wiąże się z lękiem przed utratą zgrabnej sylwetki, natrętnym i ciągłym myśleniem o jedzeniu i swoim wyglądzie, zaburzonym obrazem własnego ciała. Dążenie do szczupłości często staje się podstawowym celem życiowym i przybiera  postać idei nadwartościowej. Ograniczenia ilości przyjmowanych pokarmów łączą się ze stosowaniem niskokalorycznej diety, intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi, prowokowaniem wymiotów, stosowaniem środków przeczyszczających i odwadniających.

          Anoreksję diagnozuję się, gdy:

1. Osoba ma silny, chorobliwy lęk przed przytyciem i przed utratą kontroli nad tym, ile je.  Lęk ten przejawia się w postaci myśli natrętnych i prowadzi do działań mających na celu utratę wagi ciała m.in.:

• drastyczne ograniczenie przyjmowanych pokarmów, szczególnie tych, które zawierają węglowodany i tłuszcze,
• prowokowanie wymiotów,
• stosowanie środków przeczyszczających lub odwadniających,
• intensywne ćwiczenia fizyczne.

2. Nastąpił znaczny spadek wagi ciała, poniżej 15 BMI.

Body Mass Index (BMI) - wskaźnik wagowo-wzrostowy Queteleta oblicza się z prostego wzoru:

Badaną osobę waży się w ubraniu domowym, bez obuwia.

Przykład:

waga: 40 kg, wzrost: 172cm = 1,72m

BMI = 40 / (1,72 x 1,72) = 40/ 2,96 = 13,51

Jeżeli u danej osoby współczynnik BMI znajduje się poniżej 18 oznacza to, że ma ona niedowagę i jeśli występują pozostałe kryteria (pkt.1 i 3) może cierpieć na anoreksję psychiczną. Współczynnik BMI poniżej 15 świadczy już o znacznym wyniszczeniu organizmu i jest bezwzglednym wskazaniem do hospitalizacji.

Należy wykluczyć inne przyczyny utraty wagi ciała - fizyczne i psychiczne.

Osoby cierpiące na psychozy (np. schizofrenia) mogą mieć urojenia prześladowcze w wyniku których nabierają przekonania, że ich jedzenie jest zatrute i odmawiają jedzenia. Silna depresja z kolei może objawiać się brakiem chęci i motywacji, by przygotować sobie posiłek.

3. Nastąpił zanik miesiączkowania.
Większość kobiet przestaje miesiączkować, gdy ich waga znajdzie się w granicach 17-19 BMI. Stąd brak miesiączki może nastąpić już we wczesnej fazie choroby, zanim osoba znacznie straci na wadze. 

      Bulimia

Osobę chorującą na bulimię charakteryzuje przymus pochłaniania dużych ilości jedzenia w krótkim czasie - najczęściej w ciągu kilku godzin Tak jak w przypadku anoreksji, bulimia występuje zwykle u kobiet. Oba te zaburzenia są do siebie bardzo podobne. Badania wskazują, iż ok. 40% chorych na anoreksje ma epizody objadania się , jednak niewiele osób chorych na bulimię zapad na anoreksję. U większości tych osób waga ciała waha się w granicach normy, a niektórzy mają nawet nadwagę.

Faktem jest, iż u wielu osób występują epizody nadmiernego objadania się. Jednakże osoby cierpiące na bulimię mają takie epizody często (częściej niż 2 razy w tygodniu) wraz z poczuciem, że straciły panowanie nad jedzeniem. Są niejako "uzależnione" od jedzenia. Zdają sobie sprawę z tego, że nadmierny stres, problemy, niepokój mogą wywołać napad bulimii.

          Bulimię diagnozuję się, gdy dana osoba:

1. Ma powtarzające się epizody objadania się dużą ilością jedzenia w określonym czasie  (napady bulimii). Tego typu napady niepohamowanego przejadania się występują co najmniej 2 razy w tygodniu przez okres 3 miesięcy.

2. Ma poczucie utraty kontroli nas sobą podczas epizodów przejadania się.

3. Systematycznie:

• stosuje różnego typu ograniczenia przyjmowanego pokarmu (bądź głodówkę) między napadami bulimii lub
• intensywnie gimnastykuje się,
• wywołuje wymioty,
• stosuje  środki przeczyszczające lub diuretyki.

4. Przejawia chorobliwe, natrętne zaniepokojenie swoim wyglądem, sylwetką i wagą.

Napady objadania się, częste wymioty utrzymujące się przez dłuższy okres czasu mogą wywoływać następujące zmiany w organizmie:

• uszkodzone szkliwo zębów (działanie kwasów żołądkowych przy wymiotach)
• obrzmienie twarzy i policzków spowodowane powiększonymi śliniankami (częste wywoływanie wymiotów)
• wypadanie włosów (zaburzona gospodarka elektrolitowa)
• arytmia serca, zmiany w elektrokardiogramie
• zaburzenia pracy nerek

   Więcej o zaburzeniach jedzenia - anoreksji, bulimii, otyłości - możesz przeczytać w:

• Abraham S., Llewellyn-Jones D., "Anoreksja, bulimia, otyłość", Wydawnictwo Naukowe PWN
• Jablow M., "Na bakier z jedzeniem.Anoreksja, bulimia, otyłość." Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne